Trưởng thành trong thời kỳ chiến tranh và hai thập kỷ chia cắt đất nước, Nguyễn Trung là một trong những gương mặt tiên phong có chủ thể sáng tạo độc lập, ảnh hưởng sâu rộng với khuynh hướng trừu tượng từ cuối thế kỷ 20.

Ông theo học Trường Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn (1959-1962), và sớm đạt được thành tựu chuyên môn khi liên tiếp đoạt huy chương bạc và vàng tại triển lãm mỹ thuật Mùa xuân vào năm 1960 và 1963. Năm 1966, ông gia nhập Hội Nghệ sĩ Trẻ, một nhóm nghệ sĩ trẻ chủ trương hiện đại hóa mỹ thuật miền Nam trước 1975 với các tên tuổi như Nguyễn Lâm, Trịnh Cung, Nguyên Khai. Trong giai đoạn này, Nguyễn Trung trung thành với hội họa tượng hình, chủ yếu khắc họa phụ nữ Việt Nam với bản chất nhẹ nhàng, thanh thoát và đầy chất thơ.

Bước ngoặt đột phá nhất trong sự nghiệp của ông đến vào đầu những năm 1990, khi Nguyễn Trung rời xa nghệ thuật tượng hình và chuyển hẳn sang trừu tượng. Những mảng màu dày đặc, lớp lang chất liệu phức tạp trong tranh ông phản ánh một quá trình thiền định – nơi nghệ thuật trở thành hành trình tìm kiếm bản thể và siêu hình. Sự thay đổi không chỉ mang tính hình thức mà là một cuộc tái định vị thẩm mỹ toàn diện, phản ánh nỗ lực giải phóng khỏi các giới hạn khuôn khổ và tiến vào không gian biểu đạt mang tính nội giới. Trong thời gian này, ông cùng với mười nghệ sĩ Đổi mới thành lập Nhóm 10 người, tổ chức triển lãm tranh mới hằng năm để tạo điều kiện cho một không gian nghệ thuật tự do trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình.

Nghệ thuật của ông thường dao động giữa biểu hình và phi hình, giữa hình thức hữu hình và cảm xúc thuần túy. Dù ở giai đoạn nào, tranh của Nguyễn Trung cũng mang dấu ấn chiêm nghiệm sâu sắc, với tinh thần phương Đông thấm đẫm trong cấu trúc hiện đại – một biểu hiện hiếm có của sự kết hợp giữa triết lý và kỹ thuật, giữa cá nhân và văn hóa.